logo logo


Типологізація трансмісійних механізмів цифрової економіки в контексті неоіндустріального відновлення України

НазваТипологізація трансмісійних механізмів цифрової економіки в контексті неоіндустріального відновлення України
Назва англійськоюTypology of transmission mechanisms of the digital economy in the context of Ukraine
АвториОлена Шевчук, Ольга Іляш, Надія Антипенко
ORCID https://orcid.org/0000-0003-4117-1474, https://orcid.org/0000-0002-7882-3942, https://orcid.org/0000-0003-4132-4709
Принадлежність 1, 3. Національний технічний університет України "Київський політехнічний інститут імені Ігоря Сікорського, Київ, Україна 2. Науково-дослідний центр індустріальних проблем розвитку НАН України, Харків, Україна
Бібліографічний опис Шевчук О., Іляш О., Антипенко.Н. Типологізація трансмісійних механізмів цифрової економіки в контексті неоіндустріального відновлення України. алицький економічний вісник. 2026. Том 100. № 3. С. 57-69.
Bibliographic description (trans): Shevchuk O., Ilyash O., Antypenko N. Typology of transmission mechanisms of the digital economy in the context of Ukraine's neo-industrial recovery. Galician economic journal, 2026, vol. 100, no 3, pp. 57-69.
Bibliographic description: Shevchuk O., Ilyash O., Antypenko N. Typology of transmission mechanisms of the digital economy in the context of Ukraine's neo-industrial recovery. Galician economic journal, 2026, vol. 100, no 3, pp. 57-69.
UDC:

330.341.1:004:338.2(477)

DOI https://doi.org/10.33108/galicianvisnyk_tntu2026.03.057
Ключові слова

трансмісійні механізми, цифрова економіка, неоіндустріальне відновлення, типологізація, інформаційно-цифровий механізм, фінансово-інвестиційний механізм, інституційно-платформний механізм, компетентнісний механізм, системні розриви, структурна модернізація

Короткий опис

У статті досліджено трансмісійні механізми цифрової економіки як системну основу неоіндустріального відновлення України в умовах воєнних викликів, структурних деформацій та необхідності прискореної технологічної модернізації. Обґрунтовано, що ефективність цифрової трансформації визначається не лише масштабом упровадження цифрових технологій, а насамперед здатністю економічної системи забезпечувати передавання, адаптацію та перетворення цифрових імпульсів у виробничі, інституційні, фінансові та компетентнісні результати. Уточнено сутність трансмісійних механізмів як сукупності каналів, інструментів і умов, через які цифрові зміни матеріалізуються в оновленні економічних процесів, підвищенні продуктивності, інноваційної спроможності та стійкості національної економіки. Запропоновано авторську типологію трансмісійних механізмів цифрової економіки, що охоплює інформаційно-цифровий, фінансово-інвестиційний, інституційно-платформний і компетентнісний механізми. Визначено їх функціональні характеристики, основні канали реалізації та ефекти для неоіндустріального середовища України. На основі узагальнення аналітичних даних виявлено системні розриви у функціонуванні трансмісійних каналів, які проявляються в асиметрії між цифровою активністю населення і технологічною спроможністю бізнесу, недостатній глибині інвестиційної підтримки, інституційній фрагментарності, кадрових втратах та нерівномірності цифрового доступу. Побудовано структурно-логічну модель узгодженості трансмісійних каналів на основі концепції «4С», що дало змогу розкрити взаємозв’язок між цифровою зв’язаністю, обчислювальною спроможністю, інституційним контекстом і компетентнісною базою. Доведено, що визначальною передумовою неоіндустріального відновлення є не сам по собі рівень цифровізації, а синхронізація трансмісійних механізмів, здатних забезпечити інтеграцію цифрових інновацій у реальний сектор економіки. Практичне значення результатів полягає у можливості їх використання для формування політики цифрової модернізації, підтримки інноваційної інфраструктури, зміцнення економічної стійкості та обґрунтування пріоритетів післявоєнного розвитку України.

ISSN:2409-8892
Перелік літератури
  1. Реф’єва О., Горовий В. Бар’єри цифрової трансформації підприємств України: системний контур цифрової інерції. Modeling the Development of the Economic Systems. 2026. № 1. С. 382–392. DOI: https://doi.org/10.31891/mdes/2026-19-48
  2. Яненкова І. Г. Механізм забезпечення цифрової індустріалізації як чинника стійкості національно-укоріненого розвитку. Економічна теорія. 2024. № 4. С. 29–48. DOI: https://doi.org/10.15407/etet2024.04.029
  3. Дашко І., Михайліченко Л. Цифровізація економіки як нова реальність України в умовах сьогодення. Економічний простір. 2024. № 190. С. 237–241. DOI: https://doi.org/10.32782/ 2224-6282/190-43
  4. Ivanova N. Digital Transformation of Ukraine: Impact on the Economy, Quality of Life and Achievement of Sustainable Development Goals. Економіка розвитку систем. 2024. Vol. 6, no. 1. DOI: https://doi.org/10.32782/2707-8019/2024-1-9
  5. Мельник Л., Карінцева О., Калініченко Л., Харченко М., Лебідь М. Економічні засади цифрової трансформації підприємств України. Цифрова економіка та економічна безпека. 2024. № 4. С. 19–25. DOI: https://doi.org/10.32782/dees.13-3
  6. Фісуненко Н., М’ячин В. Цифрова трансформація економіки: теоретичні межі та практичні реалії. Управління змінами та інновації. 2025. № 15. С. 61–66. DOI: https://doi.org/10.32782/CMI/ 2025-15-9
  7. Каленюк І., Цимбал Л., Целіка М. Digital Business Transformation: Trends and Opportunities in Ukraine. Baltic Journal of Economic Studies. 2025. Vol. 11, no. 5. P. 55–64. DOI: https://doi.org/10.30525/2256-0742/2025-11-5-55-64
  8. Білуха М. А. Інноваційний розвиток бізнесу в умовах цифрової трансформації та кризи: потенціал, бар’єри та перспективи для України. Маркетинг і цифрові технології. 2025. Т. 9, № 3. С. 136–157. DOI: https://doi.org/10.15276/mdt.9.3.2025.10
  9. Чернявська Т., Барабаш Л., Худолій Л., Непочатенко О., Цимбалюк Ю., Власюк С. та ін. Економіка в епоху цифрової трансформації: тенденції, можливості та перспективи. Scientific Route OÜ, 2025. DOI: https://doi.org/10.21303/978-9908-9706-0-8
  10. Portulans Institute. Network Readiness Index 2025: Ukraine. 2025. URL: https://download.networkreadinessindex.org/reports/countries/2025/ukraine.pdf (дата звернення: 16.03.2026).
  11. DataReportal. Digital 2026: Ukraine. 2025. December. URL: https://datareportal.com/reports/ digital-2026-ukraine (дата звернення: 20.03.2026).
  12. Міністерство цифрової трансформації України. Підсумки року роботи Мінцифри 2025. 2025. URL: https://2025.thedigital.gov.ua/ (дата звернення: 21.02.2026).
  13. World Bank. Digital Progress and Trends Report 2025: Strengthening AI Foundations. Washington, DC : World Bank, 2025. URL: https://documents1.worldbank.org/curated/en/099112525160536089/pdf/ P505350-59c98ca8-0803-4f23-b470-17f3dab010ab.pdf (дата звернення: 24.02.2026).
  14. World Bank. Global Economic Prospects, January 2026. Washington, DC : World Bank, 2026. URL: https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/ a9e24256-baf8-45bb-9075-75e437e1d6f7/content (дата звернення: 27.02.2026).
  15. Кабінет Міністрів України. Оцінка збитків RDNA5: на 2026 рік Україна потребує $15,25 млрд на відновлення, із яких 34 % вже забезпечено держбюджетом та партнерами. 23.02.2026. URL: https://www.kmu.gov.ua/news/otsinka-zbytkiv-rdna5-na-2026-rik-ukraina-potrebuie- 141-mlrd-na-vidnovlennia-iz-iakykh-34-vzhe-zabezpecheno- derzhbiudzhetom-ta-partneramy (дата звернення: 01.03.2026).
  16. World Intellectual Property Organization. Global Innovation Index 2025: Ukraine ranking. 2025. URL: https://www.wipo.int/edocs/gii-ranking/2025/ua.pdf (дата звернення: 03.03.2026).
  17. European Commission. European Innovation Scoreboard 2025: Ukraine Country Profile. 2025. URL: https://ec.europa.eu/assets/rtd/eis/2025/ec_rtd_eis-country- profile-ua.pdf (дата звернення: 05.03.2026).
  18. Національний інститут стратегічних досліджень. Інноваційна діяльність промислових підприємств в умовах війни: виклики та пріоритети відновлення : аналітична записка № 24112025. 2025. URL: https://niss.gov.ua/sites/default/files/2025-11/az_innovacii_prom_ pidpriemstv-2025_24112025.pdf (дата звернення: 07.03.2026).
  19. International Monetary Fund. World Economic Outlook: Global Economy in Flux, Prospects Remain Dim. Washington, DC : IMF, October 2025. URL: https://www.imf.org/en/Publications/WEO/Issues/2025/10/14/world-economic-outlook- october-2025 (дата звернення: 10.03.2026).
  20. World Bank. GovTech Maturity Index 2025. Washington, DC : World Bank Group, 2025. URL: https://documents1.worldbank.org/curated/en/099121725193511608/pdf/P502259-9dd7f000- 6bd6-4b94-acc7-11d827eefb9d.pdf (дата звернення: 12.03.2026).
  21. European Commission. European Innovation Scoreboard 2025: Ukraine Country Profile. 2025. URL: https://ec.europa.eu/assets/rtd/eis/2025/ec_rtd_eis-country-profile-ua.pdf (дата звернення: 14.03.2026).
  22. International Telecommunication Union. Ukraine Digital Development Country Profile 3.0. Geneva : ITU, 2025. URL: https://www.itu.int/en/ITU-D/Regional-Presence/Europe/Documents/Publications/2025/Final_Ukraine%20Digital%20Development%20 Country%20Profile%20version%203.0.pdf (дата звернення: 17.03.2026).
  23. World Bank, Government of Ukraine, European Union, United Nations. Ukraine Fifth Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA5): February 2022 – December 2025. Washington, DC : World Bank Group, 2026. URL: https://documents1.worldbank.org/curated/en/099022026094036395/pdf/P514499-22f93f3a- 4278-42bc-b907-db9553d12069.pdf (дата звернення: 19.03.2026).
  24. Портал «Громада». Індекс цифрової трансформації регіонів України: підсумки 2024 року. 2025. URL: https://hromada.gov.ua/research/indeks-cifrovoyi-transformaciyi-regioniv-ukrayini- pidsumki-2024-roku (дата звернення: 22.03.2026).
  25. План для Ukraine Facility 2024–2027 : схвалено розпорядженням Кабінету Міністрів України від 18 березня 2024 р. № 244-р. URL: https://www.ukrainefacility.me.gov.ua/ (дата звернення: 24.03.2026).
References:
  1. Ref’jeva O., Ghorovyj V. (2026) Bar’jery cyfrovoji transformaciji pidpryjemstv Ukrajiny: systemnyj kontur cyfrovoji inerciji [Barriers to the digital transformation of Ukrainian enterprises: the systemic contour of digital inertia]. Modeling the Development of the Economic Systems. No. 1. pp. 382–392. DOI: https://doi.org/10.31891/mdes/2026-19-48
  2. Janenkova I. Gh. (2024) Mekhanizm zabezpechennja cyfrovoji industrializaciji jak chynnyka stijkosti nacionaljno-ukorinenogho rozvytku [The mechanism for ensuring digital industrialization as a factor of resilience of nationally rooted development]. Ekonomichna teorija. No. 4. pp. 29–48. DOI: https://doi.org/10.15407/etet2024.04.029
  3. Dashko I., Mykhajlichenko L. (2024) Cyfrovizacija ekonomiky jak nova realjnistj Ukrajiny v umovakh sjoghodennja [Digitalization of the economy as a new reality of Ukraine under current conditions]. Ekonomichnyj prostir. No. 190. pp. 237–241. DOI: https://doi.org/10.32782/2224-6282/190-43
  4. Ivanova N. (2024) Digital Transformation of Ukraine: Impact on the Economy, Quality of Life and Achievement of Sustainable Development Goals. Ekonomika rozvytku system. Vol. 6, no. 1. DOI: https://doi.org/10.32782/2707-8019/2024-1-9
  5. Meljnyk L., Karinceva O., Kalinichenko L., Kharchenko M., Lebidj M. (2024) Ekonomichni zasady cyfrovoji transformaciji pidpryjemstv Ukrajiny [Economic foundations of the digital transformation of Ukrainian enterprises]. Cyfrova ekonomika ta ekonomichna bezpeka. No. 4. pp. 19–25. DOI: https://doi.org/10.32782/dees.13-3
  6. Fisunenko N., M’jachyn V. (2025) Cyfrova transformacija ekonomiky: teoretychni mezhi ta praktychni realiji [Digital transformation of the economy: theoretical boundaries and practical realities]. Upravlinnja zminamy ta innovaciji. No. 15. pp. 61–66. DOI: https://doi.org/10.32782/CMI/2025-15-9
  7. Kalenjuk I., Cymbal L., Celika M. (2025) Digital Business Transformation: Trends and Opportunities in Ukraine. Baltic Journal of Economic Studies. Vol. 11, no. 5. pp. 55–64. DOI: https://doi.org/10.30525/2256-0742/2025-11-5-55-64
  8. Bilukha M. A. (2025) Innovacijnyj rozvytok biznesu v umovakh cyfrovoji transformaciji ta kryzy: potencial, bar’jery ta perspektyvy dlja Ukrajiny [Innovative business development in the conditions of digital transformation and crisis: potential, barriers and prospects for Ukraine]. Marketyngh i cyfrovi tekhnologhiji. Vol. 9, no. 3. pp. 136–157. DOI: https://doi.org/10.15276/mdt.9.3.2025.10
  9. Chernjavsjka T., Barabash L., Khudolij L., Nepochatenko O., Cymbaljuk Ju., Vlasjuk S. ta in. (2025) Ekonomika v epokhu cyfrovoji transformaciji: tendenciji, mozhlyvosti ta perspektyvy [Economy in the era of digital transformation: trends, opportunities and prospects]. Scientific Route OÜ. DOI: https://doi.org/10.21303/978-9908-9706-0-8
  10. Portulans Institute (2025) Network Readiness Index 2025: Ukraine. Available at: https://download.networkreadinessindex.org/reports/countries/2025/ukraine.pdf (accessed: 16 March 2026)
  11. DataReportal (2025) Digital 2026: Ukraine. December. Available at: https://datareportal.com/reports/digital-2026-ukraine (accessed: 20 March 2026)
  12. Ministerstvo cyfrovoji transformaciji Ukrajiny (2025) Pidsumky roku roboty Mincyfry 2025 [Results of the year of work of the Ministry of Digital Transformation 2025]. Available at: https://2025.thedigital.gov.ua/ (accessed: 21 February 2026)
  13. World Bank (2025) Digital Progress and Trends Report 2025: Strengthening AI Foundations. Washington, DC: World Bank. Available at: https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/f2509a0f-7153-4f32- b180-bc11e90c4940/content (accessed: 24 February 2026)
  14. World Bank (2026) Global Economic Prospects, January 2026. Washington, DC: World Bank. Available at: https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/a9e24256-baf8- 45bb-9075-75e437e1d6f7/content (accessed: 27 February 2026)
  15. Ministerstvo finansiv Ukrajiny (2026) Ocinka zbytkiv RDNA5: Na 2026 rik Ukrajina potrebuje $15,25 mlrd na vidnovlennja, iz jakykh 34% vzhe zabezpecheno derzhbjudzhetom ta partneramy [RDNA5 damage assessment: in 2026 Ukraine needs $15.25 billion for recovery, of which 34% has already been secured by the state budget and partners]. 23 February. Kabinet Ministriv Ukrajiny. Available at: https://www.kmu.gov.ua/news/otsinka-zbytkiv-rdna5-na-2026-rik-ukraina-potrebuie-141- mlrd-na-vidnovlennia-iz-iakykh-34-vzhe-zabezpecheno-derzhbiudzhetom-ta-partneramy (accessed: 1 March 2026)
  16. World Intellectual Property Organization (2025) Global Innovation Index 2025: Ukraine ranking. Available at: https://www.wipo.int/edocs/gii-ranking/2025/ua.pdf (accessed: 3 March 2026)
  17. European Commission (2025) European Innovation Scoreboard 2025: Ukraine Country Profile. Available at: https://ec.europa.eu/assets/rtd/eis/2025/ec_rtd_eis-country-profile-ua.pdf (accessed: 5 March 2026)
  18. Nacionaljnyj instytut strateghichnykh doslidzhenj (2025) Innovacijna dijaljnistj promyslovykh pidpryjemstv v umovakh vijny: vyklyky ta priorytety vidnovlennja (Analitychna zapyska No. 24112025) [Innovative activity of industrial enterprises under wartime conditions: challenges and recovery priorities (Analytical note No. 24112025)]. Available at: https://niss.gov.ua/sites/default/files/ 2025-11/az_innovacii_prom_pidpriemstv-2025_24112025.pdf (accessed: 7 March 2026)
  19. International Monetary Fund (2025) World Economic Outlook: Global Economy in Flux, Prospects Remain Dim. October. IMF Publications. Available at: https://www.imf.org/en/Publications/WEO/Issues/2025/10/22/world-economic-outlook-october- 2025 (accessed: 10 March 2026) World Bank (2025)
  20. GovTech Maturity Index 2025. World Bank Group. Available at: https://documents1.worldbank.org/curated/en/099121725193511608/pdf/P502259-9dd7f000- 6bd6-4b94-acc7-11d827eefb9d.pdf (accessed: 12 March 2026)
  21. European Commission (DG Research and Innovation) (2025) European Innovation Scoreboard 2025: Country profile Ukraine. Available at: https://ec.europa.eu/assets/rtd/eis/2025/ec_rtd_eis- country-profile-ua.pdf (accessed: 14 March 2026)
  22. International Telecommunication Union (ITU) (2025) Ukraine Digital Development Country Profile 3.0. Geneva: ITU. Available at: https://www.itu.int/en/ITU-D/Regional-Presence/Europe/Documents/Publications/2025/Final_Ukraine%20Digital%20Development%20 Country%20Profile%20version%203.0.pdf (accessed: 17 March 2026)
  23. World Bank, Government of Ukraine, European Union, United Nations (2026) Ukraine Fifth Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA5): February 2022 – December 2025. World Bank Group. Available at: https://documents1.worldbank.org/curated/en/099022026094036395/pdf/ P514499-22f93f3a-4278-42bc-b907-db9553d12069.pdf (accessed: 19 March 2026) Portal «Ghromada» (2025)
  24. Indeks cyfrovoji transformaciji reghioniv Ukrajiny [Index of digital transformation of the regions of Ukraine]. Available at: https://hromada.gov.ua/ (accessed: 22 March 2026)
  25. Plan dlja Ukraine Facility 2024–2027 [Plan for Ukraine Facility 2024–2027]. Skhvaleno rozporjadzhennjam Kabinetu Ministriv Ukrajiny vid 18 bereznja 2024 r. No. 244-r. Available at: https://www.ukrainefacility.me.gov.ua/ (accessed: 24 March 2026)
Завантажити

Ліцензійні умови:  автори зберігають авторське право, а також надають право журналу публікувати оригінальні наукові статті, що містять результати досліджень і не знаходяться на розгляді для опублікування в інших віданнях. Всі матеріали поширюються на умовах ліцензії  Creative Commons Attribution License International CC-BY , яка дозволяє іншим розповсюджувати роботу з визнанням авторства цієї роботи і першої публікації в цьому журналі.



Тернопільський національний технічний університет імені Івана Пулюя