logo logo


Цифрова простежуваність стратегічної облікової інформації: методологічні засади доказової комунікації

НазваЦифрова простежуваність стратегічної облікової інформації: методологічні засади доказової комунікації
Назва англійськоюDigital traceability of strategic accounting information: a methodological framework for evidence-based communication
АвториВікторія Гринь
ORCID 0000-0002-6758-7374
Принадлежність Запорізький національний університет, Запоріжжя, Україна
Бібліографічний опис Гринь В. Цифрова простежуваність стратегічної облікової інформації: методологічні засади доказової комунікації. Галицький економічний вісник. 2026. Том 102. № 5. С.
Bibliographic description (trans): Gryn V. Digital traceability of strategic accounting information: a methodological framework for evidence-based communication. Galician economic journal, 2026, vol. 102, no 5, pp.
Bibliographic description: Gryn V. Digital traceability of strategic accounting information: a methodological framework for evidence-based communication. Galician economic journal, 2026, vol. 102, no 5, pp.
UDC:

657.01:004.9

DOI
Ключові слова

цифрова простежуваність, облікова інформація, стратегічний облік, доказовий ланцюг, походження даних, придатність до аудиту, професійне судження, цифровий облік, управління даними, стратегічна комунікація

Короткий опис

Цифровізація змінює не лише технічне середовище бухгалтерського обліку, а й спосіб формування доказової основи стратегічно значущої інформації. Показники для менеджменту, інвесторів, кредиторів і аудиторів дедалі частіше виникають унаслідок взаємодії ERP-систем, хмарних платформ, зовнішніх даних, аналітичних моделей, автоматизованих процедур і професійного судження. Тому доступність кінцевого значення ще не гарантує можливості зрозуміти та перевірити шлях його формування. Метою дослідження є розвиток методологічного підходу, який забезпечує збереження зв’язку між вихідними даними, правилами визнання й оцінювання, обчислювальними перетвореннями, професійними припущеннями, версіями показника та його розкриттям. Методологічну основу становлять концептуальний синтез, структурно-функціональний аналіз, процесна декомпозиція та морфологічне моделювання. Цифрова простежуваність стратегічної облікової інформації трактується як властивість, що дає змогу відтворити доказовий шлях інформаційного елемента у двох напрямах: від джерела до сформованого показника і від повідомленого показника назад до даних, методів, припущень та відповідальних рішень. Уточнено її співвідношення з походженням і цілісністю даних, аудиторським слідом, придатністю до аудиту та пояснюваністю. На цій основі сформовано Digital Accounting Traceability Framework (DATF), яка об’єднує шість взаємопов’язаних вимірів простежуваності: джерельний, методологічний, обчислювальний, пов’язаний із професійним судженням, версійно-контрольний та комунікаційний. Логіку їх взаємодії відображає цифровий доказовий ланцюг, що поєднує походження даних, правила визнання та оцінювання, трансформації, припущення, погодження, розкриття й процедури перевірки. Для практичного використання рамки сформовано паспорт простежуваності стратегічно значущого показника та модель зрілості від фрагментарного збереження доказів до середовища, придатного для незалежного підтвердження. Науковий результат полягає у розгляді цифрової простежуваності як методологічної якісної характеристики облікової інформації та принципу проєктування стратегічної комунікації, а не лише як технічної властивості інформаційної системи. Практичне значення результатів пов’язане з їх використанням у формуванні облікової політики, управлінні даними, внутрішньому контролі, підготовці до аудиту, управлінській звітності та цифрових облікових архітектурах.

ISSN:2409-8892
Перелік літератури
  1. Гринь В. П. Бухгалтерський облік як інструмент стратегічної комунікації: якісні характеристики інформації та потреби стейкхолдерів. Економіка та суспільство. 2025. № 80. DOI: https://doi.org/10.32782/2524-0072/2025-80-7.
  2. Begkos C., Antonopoulou K., Ronzani M. To datafication and beyond: Digital transformation and accounting technologies in the healthcare sector. The British Accounting Review. 2024. Vol. 56, No. 4. Article 101259. P. 1-18. DOI: https://doi.org/10.1016/j.bar.2023.101259.
  3. Schiavi G. S., Behr A., Marcolin C. B. Institutional theory in accounting information systems research: Shedding light on digital transformation and institutional change. International Journal of Accounting Information Systems. 2024. Vol. 52. Article 100662. DOI: https://doi.org/10.1016/j.accinf.2023.100662.
  4. Yang J., Ying L., Xu X. Digital transformation and accounting information comparability. Finance Research Letters. 2024. Vol. 61. Article 104993. DOI: https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.104993.
  5. Borrero-Domínguez C., Cortijo-Gallego V., Escobar-Rodríguez T. Digital transformation voluntary disclosure: Insights from leading European companies. International Journal of Accounting Information Systems. 2024. Vol. 55. Article 100711. DOI: https://doi.org/10.1016/j.accinf.2024.100711.
  6. Huang C., Mirza S. S., Zhang C., Miao Y. Corporate digital transformation and audit signals: building trust in the digital age. Meditari Accountancy Research. 2025. Vol. 33, No. 2. P. 553-587. DOI: https://doi.org/10.1108/MEDAR-10-2023-2187.
  7. Leng A., Zhang Y. The effect of enterprise digital transformation on audit efficiency-Evidence from China. Technological Forecasting and Social Change. 2024. Vol. 201. Article 123215. DOI: https://doi.org/10.1016/j.techfore.2024.123215.
  8. Power M. Auditability in the Digital Age. International Journal of Auditing. 2026. Early view. P. 1-7. DOI: https://doi.org/10.1111/ijau.70038.
  9. Li Y., Goel S. Artificial intelligence auditability and auditor readiness for auditing artificial intelligence systems. International Journal of Accounting Information Systems. 2025. Vol. 56. Article 100739. DOI: https://doi.org/10.1016/j.accinf.2025.100739.
  10. Zhang C. (A.), Cho S., Vasarhelyi M. Explainable Artificial Intelligence (XAI) in auditing. International Journal of Accounting Information Systems. 2022. Vol. 46. Article 100572. DOI: https://doi.org/10.1016/j.accinf.2022.100572.
  11. Han H., Shiwakoti R. K., Jarvis R., Mordi C., Botchie D. Accounting and auditing with blockchain technology and artificial Intelligence: A literature review. International Journal of Accounting Information Systems. 2023. Vol. 48. Article 100598. DOI: https://doi.org/10.1016/j.accinf.2022.100598.
  12. Abbas D. Q., Al-Asadi A. J. Cloud-based accounting with permissioned blockchain in a three-tier accounting information system. Blockchain: Research and Applications. 2026. Article 100524. DOI: https://doi.org/10.1016/j.bcra.2026.100524.
  13. Alrfai M. M., Al-Kofahi M. K., Alkharabsheh A. H., Alnsour I. R. The Impact of Blockchain Technology Adoption in Enhancing Transparency and Accounting Disclosure Levels in Digital Financial Reports: Evidence from Jordanian Banks. FinTech. 2026. Vol. 5, No. 2. Article 35. DOI: https://doi.org/10.3390/fintech5020035.
  14. Chiu T., Wang Y., Alrefai A., Yan Z. Validating Process Mining: A Framework Integrating Auditor's Risk Assessment. Accounting Horizons. 2026. Vol. 40, No. 2. P. 63-80. DOI: https://doi.org/10.2308/HORIZONS-2023-090.
  15. Mugwira T., Stuart I. C., Kulset E. M., Nipper M. The Use of Process Mining in Assessing the Risk of Material Misstatement during an Audit: Experimental Evidence. Journal of International Accounting Research. 2026. Vol. 25, No. 1. P. 129-146. DOI: https://doi.org/10.2308/JIAR-2023-026.
  16. Ruhnke K. Empirical research frameworks in a changing world: The case of audit data analytics. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation. 2023. Vol. 51. Article 100545. DOI: https://doi.org/10.1016/j.intaccaudtax.2023.100545.
  17. Ditkaew K., Suttipun M. The impact of audit data analytics on audit quality and audit review continuity in Thailand. Asian Journal of Accounting Research. 2023. Vol. 8, No. 3. P. 269-278. DOI: https://doi.org/10.1108/AJAR-04-2022-0114.
  18. Emett S. A., Kaplan S. E., Mauldin E. G., Pickerd J. S. Auditing with data and analytics: External reviewers' judgments of audit quality and effort. Contemporary Accounting Research. 2023. Vol. 40, No. 4. P. 2314-2339. DOI: https://doi.org/10.1111/1911-3846.12894.
References:
  1. Gryn V. P. (2025) Bukhhalterskyi oblik yak instrument stratehichnoi komunikatsii: yakisni kharakterystyky informatsii ta potreby steikkholderiv [Accounting as a strategic communication instrument: qualitative characteristics of information and stakeholder needs]. Ekonomika ta suspilstvo [Economy and Society], no. 80. DOI: https://doi.org/10.32782/2524-0072/2025-80-7.
  2. Begkos C., Antonopoulou K., Ronzani M. (2024) To datafication and beyond: Digital transformation and accounting technologies in the healthcare sector. The British Accounting Review, vol. 56, no. 4, article 101259, pp. 1-18. DOI: https://doi.org/10.1016/j.bar.2023.101259.
  3. Schiavi G. S., Behr A., Marcolin C. B. (2024) Institutional theory in accounting information systems research: Shedding light on digital transformation and institutional change. International Journal of Accounting Information Systems, vol. 52, article 100662. DOI: https://doi.org/10.1016/j.accinf.2023.100662.
  4. Yang J., Ying L., Xu X. (2024) Digital transformation and accounting information comparability. Finance Research Letters, vol. 61, article 104993. DOI: https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.104993.
  5. Borrero-Domínguez C., Cortijo-Gallego V., Escobar-Rodríguez T. (2024) Digital transformation voluntary disclosure: Insights from leading European companies. International Journal of Accounting Information Systems, vol. 55, article 100711. DOI: https://doi.org/10.1016/j.accinf.2024.100711.
  6. Huang C., Mirza S. S., Zhang C., Miao Y. (2025) Corporate digital transformation and audit signals: building trust in the digital age. Meditari Accountancy Research, vol. 33, no. 2, pp. 553-587. DOI: https://doi.org/10.1108/MEDAR-10-2023-2187.
  7. Leng A., Zhang Y. (2024) The effect of enterprise digital transformation on audit efficiency-Evidence from China. Technological Forecasting and Social Change, vol. 201, article 123215. DOI: https://doi.org/10.1016/j.techfore.2024.123215.
  8. Power M. (2026) Auditability in the Digital Age. International Journal of Auditing, early view, pp. 1-7. DOI: https://doi.org/10.1111/ijau.70038.
  9. Li Y., Goel S. (2025) Artificial intelligence auditability and auditor readiness for auditing artificial intelligence systems. International Journal of Accounting Information Systems, vol. 56, article 100739. DOI: https://doi.org/10.1016/j.accinf.2025.100739.
  10. Zhang C. (A.), Cho S., Vasarhelyi M. (2022) Explainable Artificial Intelligence (XAI) in auditing. International Journal of Accounting Information Systems, vol. 46, article 100572. DOI: https://doi.org/10.1016/j.accinf.2022.100572.
  11. Han H., Shiwakoti R. K., Jarvis R., Mordi C., Botchie D. (2023) Accounting and auditing with blockchain technology and artificial Intelligence: A literature review. International Journal of Accounting Information Systems, vol. 48, article 100598. DOI: https://doi.org/10.1016/j.accinf.2022.100598.
  12. Abbas D. Q., Al-Asadi A. J. (2026) Cloud-based accounting with permissioned blockchain in a three-tier accounting information system. Blockchain: Research and Applications, article 100524. DOI: https://doi.org/10.1016/j.bcra.2026.100524.
  13. Alrfai M. M., Al-Kofahi M. K., Alkharabsheh A. H., Alnsour I. R. (2026) The Impact of Blockchain Technology Adoption in Enhancing Transparency and Accounting Disclosure Levels in Digital Financial Reports: Evidence from Jordanian Banks. FinTech, vol. 5, no. 2, article 35. DOI: https://doi.org/10.3390/fintech5020035.
  14. Chiu T., Wang Y., Alrefai A., Yan Z. (2026) Validating Process Mining: A Framework Integrating Auditor's Risk Assessment. Accounting Horizons, vol. 40, no. 2, pp. 63-80. DOI: https://doi.org/10.2308/HORIZONS-2023-090.
  15. Mugwira T., Stuart I. C., Kulset E. M., Nipper M. (2026) The Use of Process Mining in Assessing the Risk of Material Misstatement during an Audit: Experimental Evidence. Journal of International Accounting Research, vol. 25, no. 1, pp. 129-146. DOI: https://doi.org/10.2308/JIAR-2023-026.
  16. Ruhnke K. (2023) Empirical research frameworks in a changing world: The case of audit data analytics. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, vol. 51, article 100545. DOI: https://doi.org/10.1016/j.intaccaudtax.2023.100545.
  17. Ditkaew K., Suttipun M. (2023) The impact of audit data analytics on audit quality and audit review continuity in Thailand. Asian Journal of Accounting Research, vol. 8, no. 3, pp. 269-278. DOI: https://doi.org/10.1108/AJAR-04-2022-0114.
  18. Emett S. A., Kaplan S. E., Mauldin E. G., Pickerd J. S. (2023) Auditing with data and analytics: External reviewers' judgments of audit quality and effort. Contemporary Accounting Research, vol. 40, no. 4, pp. 2314-2339. DOI: https://doi.org/10.1111/1911-3846.12894.
Завантажити

Ліцензійні умови:  автори зберігають авторське право, а також надають право журналу публікувати оригінальні наукові статті, що містять результати досліджень і не знаходяться на розгляді для опублікування в інших віданнях. Всі матеріали поширюються на умовах ліцензії  Creative Commons Attribution License International CC-BY , яка дозволяє іншим розповсюджувати роботу з визнанням авторства цієї роботи і першої публікації в цьому журналі.



Тернопільський національний технічний університет імені Івана Пулюя